you're reading...
Earthquakes

Hoe voorspelbaar het onvooorspelbare is … alweer!

“All this talk about black swan events. We KNEW this was coming. We f*cking knew it!” Zo reageerde emotioneel de wereldvermaarde aardbevingsdeskundige Susan Hough van de USGS op haar Facebookpagina bij het vernemen van het nieuws over de verwoestende aardbeving in Nepal. Inderdaad, sinds jaren waarschuwen aardbevingsgeologen dat verwoestende aardbevingen langsheen het 2500 km lange front van de Himalaya niet kunnen uitblijven. En dat bovendien aardbevingscatastrofes niet te vermijden zijn. Meer dan 50 miljoen mensen lopen immers het risico getroffen te worden door dergelijke Himalaya-aardbevingen. Miljoenensteden in Bangladesh, Bhutan, India, Nepal en Pakistan blijken uitermate kwetsbaar voor dit onvermijdelijke noodlot.

Op 25 april 2015 was dan het zover. Een M7,8 aardbeving trof Centraal-Nepal (USGS). Het epicentrum bevond zich op zo’n 77 km ten noordwesten van de Nepalese hoofdstad Kathmandu. De aardbevingshaard bevond zich op amper 15 km diepte. Deze ondiepe aardbevingshaard betekent dat de aardbevingsenergie nauwelijk afgezwakt het aardoppervlak bereikt, en dan ook keihard toeslaat. Dus ja … hoe voorspelbaar het onvoorspelbare toch weer blijkt te zijn (zie Hoe voorspelbaar is het onvoorspelbare).

Waarom is het onvoorspelbare nu toch zo voorspelbaar? Omdat vanuit het archief van historische aardbevingen blijkt dat sinds 1800 minder dan 50% van het Himalayafront verschoven is geweest. Daarnaast weten we dat het grootste deel van de convergentie tussen India en Tibet – zo’n 20 mm per jaar – opgenomen wordt door aardbevingen. Dit betekent dus dat per eeuw ongeveer 2 meter verschuiving zou moeten plaatsvinden op zo goed als alle breuksegmenten langsheen het Himalayafront.

KashmirHazardBig

Het verschuivingspotentieel (gele vlakken) van de diverse breuksegmenten langsheen het front van de Himalaya (Bilham & Wallace, 2005). Aanduiding van de verschoven breuksegmenten (oranje ellipsen) tijdens historische aardbevingen.

Maar wat zien we daarentegen? Dat enkel aan beide uiteinden van het Himalayafront en net ten oosten van Kathmandu de laatste eeuwen een aantal zware aardbevingen gezorgd hebben voor de nodige verschuiving. Tussenin gapen gigantische ‘seismische gaten’ (seismic gaps) (zie ook Een ‘seismisch gat’ gedicht). In deze ‘seismische gaten’ bouwt de spanning zich op, en neemt dan ook het verschuivingspotentieel bij een volgende aardbeving gestaag toe. Net ten westen van Kathmandu gaapt het ‘Centraal Himalaya Seismisch Gat’, vermoedelijk voor het laatst in zijn geheel verschoven in 1505. Dit betekent dat het Himalayafront daar al meer dan 500 jaar vastzit. Het verschuivingspotentieel – en dus het risico op een uiterst zware aardbeving – is dan ook ontzetten groot in het centrale deel van het Himalayafront ten westen van Kathmandu.

NepalEarthquake20150425

Deze figuur vat de aardbevingsgeschiedenis samen langsheen het Himalayafront van west naar oost (Bilham & Wallace 2005). In rood is het verschoven breuksegment aangeduid van de M7.8 Nepalaardbeving van 25 april 2015, aan het zuidoostelijke uiteinde van het ‘Centraal-Himalaya Seismisch Gat’ (komt overeen met breuksegment van 1505 aardbeving).

Hough20150428-NepalQuakebis

Op deze kaart van Susan Hough (via Facebook) is te zien dat het verschoven breuksegment van de 2015 M7,8 aardbeving net ten westen van het verschoven breuksegment van de 1934 M8,1 aardbeving gelegen is. De kleurcode in de achtergrond is de MMI intensitetiskaart.

De M7,8 aardbeving van 25 april 2015 wordt geassocieerd met een verschoven breuksegment van ~150 km lang en ~80 km breed. De maximale verschuiving op het zwakhellende breukvlak wordt geschat op iets meer dan 3 meter (zie USGS), diep onder Kathmandu. Dit verschoven breuksegment situeert zich aan het zuidoostelijke uiteinde van het ‘Centraal Himalaya Seismisch Gat’ en is dus verre van onvoldoende om dit ‘seismische gat’ te vullen. Mogelijk is er eerder een nauwe relatie met de 1833 (M7,8) en 1934 (M8.0) aardbevingen, waarbij de  2015 (M7,8) aardbeving in te passen valt in een clustering van aardbevingen met terugkomtijd van ongeveer 100 jaar.

Maar wat betekent dit voor het aardbevingsrisicio in dit centrale deel van het Himalayafront? Dat aardbevingsrisico is verre van geweken. Of is het aardbevingsrisico zelfs toegenomen? Herinner de M9,0 Tohoku-aardbeving die Japan trof op 11 maart 2011 (zie Eénmaal in de duizend jaar; 3-11). Op 9 maart 2011 deed zich immers een M7,2 aardbeving voor in de directe omgeving van de toekomstige aardbevingshaard van de M9,0 aardbeving. Nadien blijkt dus dat de M7,2 aardbeving als de ‘voorschok’ kan beschouwd worden, die de monsteraardbeving uiteindelijk heeft aangevuurd (zie Over vvoorschokken en naschokken). Ja inderdaad, post-factum zijn we vrij goed in het voorspellen …

Staat dit nu in Nepal ook te gebeuren? Is de M7,8 aardbeving de voorbode van nog veel erger? Is deze aardbeving ‘slechts’ een voorschok van de Big One, van de aardbeving die het ‘Centraal Himalaya Seismische Gat’ uiteindelijk na meer dan 500 jaar zou opvullen? Zo’n ~M8,6 aardbeving zou een ongeziene aardbevingscatastrofe teweegbrengen, waarbij het huidige drama in het niet zou verzinken. Of volgt het Himalayafront niet de regels van seismische segmenten en gaten? Op al deze vragen moeten we het antwoord schuldig blijven. Onze kennis over de aardbevingsgeschiedenis, en dus de werking van het Himalayafront, is nog veel te gefragmenteerd, bijna anekdotisch, om op een wetenschappelijk gefundeerde manier hierover uitspraken te doen.

Maar één zaak is zeker! Het aardbevingsrisico over het ganse Himalayafront is en blijft ontzettend groot. We kunnen ons dan ook alleen maar voorbereiden op het onvermijdelijke, om zo de impact zoveel mogelijk te verzachten.


Update 28 april 2015

EQ_Nepal_25_05_15-01&previousEQ_CKarakas-01In een meer recente studie van de segmentopbouw van het Himalayafront blijkt nu dat het ‘Centraal Himalaya Seismische Gat’ eerder uit twee segmenten bestaat, een westelijk segment dat sinds 1505 niet meer geactiveerd is geweest, en een oostelijk segment dat sinds 1344 niet meer geactiveerd is geweest. De aardbeving van 25 april 2015 vond plaats aan het oostelijke uiteinde van dit laatste segment.

Opvallend is dat het segment ten westen van Kathmandu in 1934 een M8.0 aardbeving veroorzaakte, dit na 679 jaar seismische rust (sinds 1255). De aardbeving van 25 april 2015 activeerde gedeeltelijk het segment ten oosten van Kathmandu na 671 jaar seismische rust (sinds 1344). Toeval of niet?


Andere bronnen:

Dit artikel is ook verschenen op mijn WeetLogs blog “Planeet Aarde” (URL).

Advertisements

Discussion

Trackbacks/Pingbacks

  1. Pingback: Ramptoerist in L’Aquila › Planeet Aarde - May 12, 2015

  2. Pingback: Ramptoerist in L’Aquila | EarthlyMatters - May 3, 2015

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow EarthlyMatters on WordPress.com
%d bloggers like this: