you're reading...
General, Geology & Society

Kies NU voor een geologische berging

Op zondag 23 augustus 2015 is de limietdatum verstreken waarop de lidstaten van de EU – in navolging van de richtlijn 2011/70/EURATOM – de Commissie in kennis dienden te stellen van de inhoud van hun Nationaal Programma met betrekking tot “een verantwoord en veilig beheer van verbruikte splijtstof en radioactief afval, zodat vermeden wordt dat op de toekomstige generaties een onnodige last wordt gelegd”.

In dat Nationaal Programma wordt o.a. gevraagd een inventaris te maken van alle verbruikte kernbrandstof en radioactief afval, inclusief ramingen van toekomstige hoeveelheden. Maar belangrijker zijn de plannen betreffende het beheer van het radioactief afval, van productie over tijdelijke opslag tot definitieve berging, en zelfs de plannen voor de periode na de sluiting van de bergingsfaciliteit. En de richtlijn is zeer duidelijk als het over berging gaat, namelijk “de plaatsing van verbruikte splijtstof of radioactief afval in een faciliteit zonder de bedoeling die splijtstof of dat afval terug te halen”. De berging is dus wel degelijk definitief en onomkeerbaar.

Heeft de Belgische regering haar Nationaal Programma ingediend bij de Commissie? Indien ja, dat is dat wel mooi onder de radar van de media gebleven. Of heeft de Belgische regering nog geen Nationaal Programma? Welke keuze gaat de Belgische regering maken? Volgt zij de onverantwoordelijke weg van de Nederlandse regering, die in haar Nationaal Programma hoogstwaarschijnlijk gaat kiezen pas over honderd jaar een besluit te nemen over een definitieve berging? Gewoon kop in het zand en het probleem van het radioactief afval doorschuiven naar de toekomstige generaties (zie ook Stel besluit kernafval niet honderd jaar uit, De Volkskrant, 21 augustus 2015).

Hopelijk toon de Belgische regering meer verantwoordelijkheidszin en kiest ze NU voor de geologische berging voor het hoogradioactief en langlevend afval (categorie B & C afval), de enige verantwoordelijke keuze die waarborgt dat de toekomstige generaties van deze zware erfenis uit het huidige kerntijdperk gespaard blijven.

Waarom een geologische berging? Omdat we geconfronteerd worden met een probleem dat het menselijke tijdskader overstijgt. Het hoogradioactief en langlevend afval moet immers van de biosfeer geïsoleerd worden voor meerdere tien- tot honderdduizenden jaren totdat de radioactiviteit is teruggevallen tot de natuurlijke achtergrondwaarden. Er valt dan ook geen door-de-mens-beheerde oplossing te bedenken dat een veilige en definitieve berging van het hoogradioactief afval kan waarborgen. Met moeite kan men voorspellen hoe het politieke landschap er binnen tien jaar in Europa zal uitzien, laat staan binnen honderd jaar. Niemand kan iets zinnigs zeggen over hoe de menselijke beschaving er binnen duizend, laat staan binnen enkele tienduizenden jaren, zal uitzien … als we er dan überhaupt nog zijn. Maar aardwetenschappers kunnen wel, met een vrij hoge graad van waarschijnlijkheid, scenario’s uitwerken over hoe onze diepe ondergrond gaat evolueren over de komende honderdduizenden tot miljoenen jaren. Aardwetenschappers kunnen dan ook bergingsplaatsen in de diepe ondergrond identificeren, die waarborgen dat het radioactief afval voor honderdduizenden jaren geïsoleerd blijft van de biosfeer. Zij verdienen dan ook het vertrouwen van de politiek en maatschappij om te zorgen dat toekomstige generaties zich geen zorgen meer hoeven te maken over de restanten van hun nucleair verleden.

Er zijn slechts een beperkt aantal gastgesteenten die in aanmerking komen voor de geologische berging van hoogradioactief en langlevend afval (bv. graniet, klei, zout). Eenmaal de technologische barrières hun rol gespeeld hebben in de eerste honderden tot duizenden jaren, neemt het gastgesteente immers deze barrièrerol over om zo te beletten dat radionucliden ooit in schadelijke concentraties in de biosfeer terecht komen. In België concentreert het voorbereidende onderzoek zich sinds decennia op verschillende kleiformaties (Boomse Klei, Ieperklei), enkele honderden meters diep in de Vlaamse ondergrond, al worden andere gastgesteenten (bv. Ardense leisteen) nog niet helemaal uitgesloten. Hoe meer naar het noorden, hoe dieper deze kleiformaties zitten en dus hoe geschikter ze worden voor een geologische berging. Dit maakt dat het grensgebied met Nederland optimaal blijkt voor een definitieve geologische bergingsfaciliteit voor het Belgische radioactief afval. En waarom dan ook niet meteen voor het Nederlandse afval in een gemeenschappelijke ondergrondse bergingsfaciliteit?

Tertiair

Een geologische doorsnede van Kortrijk tot Turnhout door de Vlaamse ondergrond. De Boomse Klei behoort tot het oligoceen. De Ieperklei behoort tot het eoceen. Ter hoogte van Turnhout zitten deze lagen op meerdere honderden meters diepte. Bron: dov.vlaanderen.be

Laat ons hopen dat de Belgische regering, steunend op een zo groot mogelijk draagvlak in parlement en maatschappij, zo snel mogelijk de knoop doorhakt en kiest voor de geologische berging. Zo kunnen geologen aan de slag om de meest optimale bergingslocatie uit te kiezen. Want de tijd dringt. Het duurt dan wel nog decennia alvorens het hoogradioactief en langlevend afval voldoende is afgekoeld om definitief te worden geborgen in de geologische bergingsfaciliteit. Maar dan moet het wel gebeuren en moet een bergingsfaciliteit volledig operationeel zijn. Nog honderd jaar wachten alvorens een beslissing te nemen, mogelijk in de hoop dat er zich wel een betere technologische oplossing aandient, is nu geen optie meer.

Zie ook “De laatste rechte lijn” op mijn WeetLogs blog “Planeet Aarde”.

Het NIRAS – Nationale Instelling voor Radioactief afval en verrijkte Splijtstoffen – staat in voor het beheer van het Belgisch radioactief afval. Meer informatie over hun activiteiten rond het beheer van radioactief afval vind je op hun webstek.

Op 29 september 2015 is het Ontwerp nationale programma radioactief afval voor het beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen gepubliceerd door de Nederlandse Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming.

Advertisements

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow EarthlyMatters on WordPress.com
%d bloggers like this: