you're reading...
Geology and Society, Groningen, Induced seismicity

Een dagje Den Haag

Het tweede bezoek aan Den Haag dit jaar zit er weer op. Voor de tweede maal op bezoek in de Tweede Kamer op uitnodiging van de vaste commissie voor Economische zaken, dit maal om deel te nemen aan het rondetafelgesprek Ontwerpbesluit gaswinning Groningen.

Het werd een pittig dagje! Mevrouw Marjan van Loon, president-directeur van Shell Nederland, sprak de verlossende woorden “Het spijt me. Sorry!“. Sterk! Dit terwijl de topman van Exxon Mobil, de heer R. de Jong, deze eenvoudige woordjes niet over de lippen kreeg. Opmerkelijk toch. Is dit de “female touch”? Boer Sijbrand Nijhoff dwong respect af door zijn pakkend relaas. Hier stond een fiere Groninger, een levend geschiedenisboek van het Groningse débacle van de schadeafhandeling. Het werd stil in de Thorbeckezaal. De heer Gerald Schotman, directeur van de NAM, maakte dan weer herhaaldelijk duidelijk wat de leidraad moet zijn voor de NAM: “Zeg me waar de NAM in de weg staat!”.

Er werden pertinente vragen gesteld. Waar begint toch die krenterigheid van de NAM? Wat met de leveringszekerheid indien na de big one de gaswinning sowieso zou stilgelegd worden? Waarom is 2015 maatgevend voor de graad van seismiciteit? Hoe kan je nu noodplannen maken zonder normen voor de noodzakelijk voorbereidende maatregelen? Hoe implementeer je het voortschrijdend wetenschappelijk inzicht tijdens de looptijd van het instemmingsbesluit?  … en ga zo maar door.

Het blijft me toch ook verbazen dat we eigenlijk nog zo weinig weten, al weten we zo veel. Op de relevante vragen kan de wetenschap nog steeds geen bevredigend antwoord geven. Niet voor niets dat de voorzitter van de commissie al schertsend zegde “Zes wetenschappers, zeven standpunten”. Het ontbreken van een onafhankelijk en gecoördineerde regie van het onderzoek is en blijft hieraan schuldig (zie ook Van San Francisco tot Loppersum). Niet voor niets dat de NAM aarzelig staat om op korte termijn aan de slag te gaan met een wel doordacht meet- en regelprotocol.

En dan is er tijd … alles vergt meer tijd, niet alleen de energietransitie en dus de noodzaak dat er Gronings gas gewonnen wordt, maar ook het onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, de versterkingsoperatie, de schadeafhandeling, de fijnmazige risicoanalyse, de aanpak van de monumenten, enz. Tijd, die de Groningers misschien niet meer hebben … want de aardbevingsklok tikt onverbiddelijk verder.

Ja, er is vooruitgang, maar het gaat ontzettend traag. En ja, met vele kleine stapjes lukt het ook … alleen dat de Groningers meer dan ooit snakken naar die éne grote sprong voorwaarts. En die blijkt nog steeds niet in het vooruitzicht …


“Hoe stel je aardbevingsveiligheid centraal?”
(mondeling position statement tijdens rondetafelgesprek)

Om op deze vraag een antwoord te formuleren,  kijk ik als aardbevingsgeoloog in de eerste instantie naar natuurlijke aardbevingsgebieden, zoals Californië of Japan. Dan zien we dat de medaille van aardbevingsveiligheid twee kanten heeft. Aan de ene kant hebben we de inzet om de kwetsbaarheid van de gebouwde omgeving terug te dringen. Dit drukt zich uit in de versterking van bestaande gebouwen en aardbevingsbestendige nieuwbouw. Dit om het aardbevingsrisico inderdaad te “verzachten”. Dit is ook de weg naar aardbevingsveiligheid die de NAM gekozen heeft voor Groningen, hierbij toch in grote mate voorbijgaand aan de veiligheidsbeleving van de Groningers. De andere kant van de medaille is echter even belangrijk, of zelfs belangrijker, en dat is de inzet om de weerbaarheid van de bewoners van het aardbevingsgebied te versterken. Dit door educatie, sensibilisering, en voorbereiding. Deze keerzijde van de medaille van de aardbevingsveiligheid ontbreekt nog steeds volledig in Groningen. “Leren leven met aardbevingen” is en blijft een olifant in de Groningse kamer (zie Aardbevingen? Groningen moet er maar aan wennen – Trouw, 14 februari 2014). Wanneer neemt de Nationaal Coördinator ook op dit vlak echt het initiatief?

Maar in tegenstelling tot natuurlijke aardbevingsgebieden, kan – en moet – in gebieden met geïnduceerde seismiciteit ook volop ingezet worden op het terugbrengen van de aardbevingsdreiging binnen maatschappelijk aanvaardbare grenzen. Doordat de discussie in de kamer gefocust blijft op hoeveel er kan gewonnen worden, en niet op hoe er gewonnen wordt, blijft het terugbrengen van de aardbevingsdreiging eigenlijk onderbelicht. Hier is een performant meet- en regelprotocol van fundamenteel belang, niet alleen voor een veilige gaswinning maar ook op termijn voor een stabiele gaswinning. En dit meet- en regelprotocol moet mijns inziens zeker aan volgende voorwaarden voldoen: (1) signaalparameters die enkel gerelateerd zijn met de aardbevingsdreiging (dus “bovengrondse maatregelen” horen daar niet thuis); (2) het protocol is volledig in regie van de regulator, dus het SodM; zij zijn ook de initiële ontwerper van het protocol; (3) het protocol behelst bindende maatregelen bij het overschrijden van de verschillende drempelwaarden (niet alleen analyse en rapportering); en (4) de drempelwaarden zijn tot stand gekomen na een maatschappelijk debat, zoals ook de mijnraad adviseert, maar opvallend niet overgenomen is in het ontwerp-instemmingsbesluit.
Het alarmeringssysteem van het SodM, opgenomen in het ontwerp-instemmingsbesluit, vormt volgens mij een goede basis om op korte termijn – binnen het half jaar –  tot een performant meet- en regelprotocol te kunnen komen.

Dus eerst een meet- en regelprotocol, dan pas een instemming van de gaswinning! Dus niet eerst een instemming van de gaswinning voor 5 jaar, in de hoop dat het nieuwe meet- en regelprotocol in november 2017 wel tot genoegen van de inspecteur—generaal der mijnen zal zijn. Dit lijkt me de wereld op zijn kop. Zo blijft aardbevingsveiligheid vooral een verhaal van het “verzachten” van het aardbevingsrisico, niet van het versterken van de veiligheidsbeleving.


Ter voorbereiding van het rondetafelgesprek heb ik mijn analyse van het ontwerpbesluit Gaswinning Groningen neergeschreven in het volgende position paper.


 

Advertisements

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow EarthlyMatters on WordPress.com
%d bloggers like this: