you're reading...
Kernafval

Een verhaal zonder einde? (1)

Het verhaal van het hoogradioactief en langlevend kernafval in België lijkt wel een verhaal zonder einde. Er wordt vooral in rondjes gelopen zonder dat er eens een knoop doorgehakt wordt. We zijn immers aan een nieuw rondje begonnen …

Op 1 april (geen aprilvis!) kondigde de Nationale Instelling voor Radioactief Afval, kortweg NIRAS, aan dat er een publieksraadpleging georganiseerd wordt tussen 15 april en 13 juni 2020 over het ontwerpplan voor het langetermijnbeheer van het hoogradioactief en/of langlevend kernafval, alsook over het bijhorende milieueffectenrapport (met zijn niet-technische samenvatting) (zie “Raadpleging van het publiek over het ontwerpplan van Nationale Instelling voor Radioactief Afval”; “aankondiging publieksraadpleging”).  Een dergelijke publieksraadpleging heeft al eens plaatsgehad, in juni-september 2010, zelfs ondersteund door een publieksforum georganiseerd door de Koning Boudewijnstichting (zie “Publieksforum “Hoe beslissen over het langetermijnbeheer van hoogradioactief en langlevend afval?”” – 1 februari 2010). Dus ja, we zijn aan een nieuw rondje begonnen.

Op 2 april verschijnt hierover een artikel in La Libre (“Une consultation publique sur les déchets nucléaires”). In het artikel staat ook de reden waarom we aan een nieuw rondje begonnen zijn. In 2010 lag immers een geologische berging “in niet-verharde kleien” voor. De expliciete keuze van een gastgesteente – en daaruit volgend dan ook een beperking van de locaties die mogelijk in aanmerking komen – zinde de regering Michel I niet. Terug naar af! In deze publieksraadpleging gaat het dan ook enkel over een geologische berging los van welk type gastgesteente dan ook. Alsof er zoveel keuzemogelijkheden zijn van gastgesteenten voor een geologische berging?! Nu komen dus theoretisch alle gemeenten in België in aanmerking, wat natuurlijk een aanfluiting is van de geologische realiteit!

Je kon er vergif op innemen dat een reactie vanuit “groene” hoek niet lang op zich zou laten wachten. En ja, hoor. Samuel Cogolati van Ecolo beet de spits af met een niet mis te verstane boodschap, namelijk dat het “onverantwoord is om een publieke consultatie te organiseren over de berging van het radioactief afval tijdens de lockdown … over zo’n zwaarwichtig onderwerp dat miljarden euro gaat kosten en over duizenden jaren loopt”. Heeft Cogolati het concept van geologische berging wel begrepen, vraag ik me dan af.

Cogolati20200402

In La Libre van 3 april gaat Cogolati nog een stapje verder en insinueert hij dat NIRAS in het geniep – “en catimini” – van een wettelijke verplichting probeert af te komen (“Ecolo réclame le report de la consultation publique sur les déchets nucléaires”). Zijn Vlaamse tegenhanger kon natuurlijk niet achterblijven in het opbod van verdachtmakingen. Tine Van der Straeten van Groen insinueerde op 2 april dan ook onomwonden dat de NIRAS de quarantaine misbruikt om “hun wil door te drukken zonder mogelijke alternatieven echt te onderzoeken”.

VanderStraeten20200402

Het ligt natuurlijk voor de hand dat de data voor deze publieksraadpleging al lang vastliggen, lang voordat er zelfs van COVID19 sprake was. Minister Marghem laat zelfs weten dat het parlement op geregelde tijden hiervan op de hoogte is gebracht. Toch opvallend niet? Zowel Cogolati als Van der Straeten zetelen toch in het federale parlement, niet? En ja, misschien had het beter geweest om de publieksraadpleging uit te stellen tot na de lockdown. Maar hoef je daarvoor te insinueren dat NIRAS bewust misbruik maakt van de lockdown? Dit lijkt wel een constante bij Groen en Ecolo, het in verdenking stellen van nucleaire beleidsorganen, zoals het FANC, en nu de NIRAS …

Op 7 april publiceert Céline Parotte, politicoloog aan de Universiteit van Liège, een opiniestuk in La Libre (“Distanciation sociétale: mauvais timing pour la consultation publique belge sur le sort des déchets hautement radioactifs”). Zij is heel goed op de hoogte van de Belgische problematiek rond het langetermijnbeheer van het kernafval. Zij maakt immers deel uit van een onderzoeksconsortium (samen met Universiteit Antwerpen en Universiteit Maastricht) dat via een bevraging bij diverse stakeholders wenst te achterhalen wat er echt leeft binnen de maatschappij betreffende het langetermijnbeheer van het kernafval (ter info: ik ben zelf één van de stakeholders die deelgenomen heeft aan de bevragingen). Dit onderzoek wordt gefinaniceerd door … ja hoor, de NIRAS. In het opiniestuk uit zij haar bezorgdheid over de ongelukkige timing van de publieksbevraging, alsook over de manke communicatie van de NIRAS … kritieken die ik volledig deel. Maar ook zij trapt in de val om er een bewuste politiek van de NIRAS achter te zien … “Ce choix ne peut pas être interprété autrement que comme une volonté institutionnelle de confiner la participation des publics au maximum, de limiter son influence, de contenir les critiques malvenues ou les questions citoyennes quie perturberaient un processus décisionnel supposé suivre l’avis et le positionnement de l’ONDRAF (NIRAS in het Frans), notamment concernant son choix clairement marqué en faveur dépôt géologique”.

Natuurlijk gefundenes Fressen voor antinucleaire lobbygroepen zoals Greenpeace, zoals blijkt uit deze tweet van hun woordvoerder.

Greenpeace

Alternatieven voor geologische berging?

Groen en Ecolo blijven zich verzetten tegen de geologische berging van het hoogradioactief en langlevend kernafval. Begrijpe wie begrijpen kan! Mogelijk alternatieven moeten immers écht onderzocht worden. Maar als je hen dan vraagt wat die mogelijke alternatieven zijn, blijft het oorverdovend stil. Wat zouden die alternatieven kunnen zijn, vraag ik me dan af.

Zou het de eeuwigdurende opslag aan het aardoppervlak kunnen zijn? Iets waarvoor Jean-Marc Nollet van Ecolo al wel eens gepleit heeft. Elk zinnig mens – en zeker ook de internationale wetenschappelijke gemeenschap – weet dat dit totaal onverantwoord is. Eigenlijk gewoon te gek voor woorden. Je zou Groen en Ecolo er bijna van verdenken dat ze met hun verzet voor een duurzame oplossing en het lanceren van onzinnige alternatieven de kwestie van het kernafval gewoon onopgelost willen houden, en ondertussen de (tijdelijke) opslag in Doel, Tihange en Dessel als afschrikkingsmiddel willen misbruiken in hun dogmatisch strijd tegen kernenergie. Immers, uit het oog, uit het hart! En dat willen ze niet. Ik kan niet geloven dat een ecologische partij, die een duurzame toekomst zou moeten nastreven, voor eigen politieke doeleinden de kwestie van het kernafval zouden doorschuiven naar de toekomstige generaties. Onverantwoord!

Een ander stokpaardje van groene politici is dat – zelfs in het geval van een geologische berging – het kernafval steeds – dus voor honderdduizenden jaren (?!) – terugneembaar (retrievable) zou moeten zijn. Hun stelling is immers dat wetenschappelijke vooruitgang in de (verre) toekomst misschien ooit met “betere” oplossingen zou kunnen komen om het kernafval te verwerken. Wat dus eigenlijk weerom een weerlegging is van het basisconcept van een geologische berging. Natuurlijk is de eis van terugneembaarheid mooi meegenomen voor hen, wat dat doet het prijskaartje oplopen, een ander stokpaardje in hun verzet tegen een duurzame oplossing voor het kernafval. En zo is de cirkel rond!

Maar valt er u niets op in dit (blind) geloof in een technologisch “deus ex machina” die er misschien ooit komt in de (verre) toekomst? Wie weet, veranderen ooit de wetten van de fysica. Als iemand in het klimaatdebat durft te opperen dat er in de toekomst misschien nog technologische doorbraken voor klimaatoplossingen zou kunnen zorgen, wordt dit door hen steeds vakkundig afgeserveerd als uitstelgedrag van onverantwoorde ecorealisten die het klimaatprobleem niet serieus nemen. Duidelijk twee maten en twee gewichten, niet?

Een ander mogelijk (bestaand) alternatief is natuurlijk het opwerken van het kernafval – wat we eigenlijk beter zouden omschrijven als “gebruikte kernbrandstof” (“spent fuel”). Maar in 1993 heeft de regering Dehaene I een moratorium ingevoerd voor de opwerking van de bestraalde splijtstofelementen, dat tot 1993 gebeurde in Le Hague (Frankrijk). Maar ja, opwerking van gebruikte kernbrandstof levert ook nieuwe kernbrandstof op. Wat gaan we daar dan mee doen als we de kerncentrales sluiten in 2025. Dus dit alternatief lijkt me niet echt een alternatief waarvoor Groen en Ecolo zouden pleiten.

En dan is er natuurlijk hét technologische “deus ex machina”, de transmutatie, waaraan heel wat miljoenen onderzoeksgeld gespendeerd wordt aan het SCK te Mol in het kader van het MYRRHA-project. Maar wanneer gaat MYRRHA operationeel zijn? Gaat MYRRHA ooit operationeel zijn? Vele vragen, weinig antwoorden. Is dit het “mogelijke alternatief dat écht moet onderzocht worden” volgens Tine Van der Straeten?

Soit, het blijft raden wat de alternatieven van Groen en Ecolo zijn voor het langetermijnbeheer van het hoogradioactief en langlevend kernafval. Wie weet, gaan we het ooit te weten komen. Ondertussen luisteren we misschien beter naar wat de wetenschap zegt … u weet wel “listen to the scientists”. Geologische berging is en blijft de enige duurzame oplossing voor het hoogradioactief en langlevende kernafval, die waarborgt dat we de toekomstige generaties niet opzadelen met onze nuclearie erfenis (zie ook “Kernafval, het non-argument in de discussie rond de kernuitstap” – De Morgen, 15 december 2017). Laat ons de publieksraadpleging dan ook serieus nemen. Wie weet, nu we allemaal in lockdown zitten, hebben we net tijd om het ontwerpplan en het milieueffectenrapport grondig door te nemen en te becommentariëren … ik zal het alvast doen 😉

 

 

 

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Follow EarthlyMatters on WordPress.com
%d bloggers like this: